Największym zagrożeniem dla upraw polowych są szkodniki zaliczane do owadów. Wiele ich gatunków występuje na roślinach uprawnych i powoduje mniejsze lub większe straty w plonie. Do ich zwalczania wykorzystywane są insektycydy o różnym sposobie działanie na szkodniki i oddziaływaniu z rośliną (kontaktowe, wgłębne, systemiczne). Osobą grupę agrofagów zagrażającą uprawom stanowią ślimaki nagie. Ich żerowania na młodych roślinach bezpośrednio po wschodach może prowadzić do zamierania roślin i strat w obsadzie. Ich zwalczanie przeprowadzane jest przy pomocy moluskocydów, czyli dedykowanych środków ochrony roślin. Sam sposób ich aplikacji jest dużo trudniejszy niż klasycznych insektycydów.
Spis treści
Jakie gatunki ślimaków zagrażają uprawom?
Ślimaki są polifagami, czyli mogą żerować na różnych gatunkach roślin uprawnych wysiewanych na tym samym polu w kolejnych latach. To znacznie utrudnia ich zwalczanie, ponieważ przerwa w uprawie konkretnego gatunku rośliny uprawnej nie prowadzi do zmniejszenia ich populacji. Największe szkody w uprawach polowych powodują 3 gatunki: pomrowik plamisty, ślinik wielki i ślinik pospolity, ale lokalnie mogą występować także inne gatunki.
Występowanie ślimaków na polach
Naturalnym schronieniem dla wymienionych gatunków ślimaków są obszary sąsiadujące z polami, ale nie podlegające systematycznej uprawie np. miedze, zadrzewienia śródpolne, wyłączone z uprawy wymokliska. To właśnie w pobliżu miejsc o wyższej wilgotności w pierwszej kolejności można zaobserwować objawy żerowania ślimaków lub same osobniki bytujące na roślinach. Jest to sygnał, że z czasem problem ślimaków nagich, może rosnąć i objąć większą część pola.
Obecność ślimaków na polach uprawnych można zaobserwować w dwóch terminach:
- maj — szkody powodowane w tym okresie na roślinach rolniczych nie mają wpływu na wielkość i jakość plonu handlowego, natomiast dużo większym zagrożeniem są ślimaki dla upraw warzyw i owoców miękkich.
- od września do października — jesienne żerowanie ślimaków zagraża uprawom zbóż ozimych i rzepaku, w których mogą powodować znaczne straty.
Jakie uszkodzenia powodują ślimaki?
Ślimaki żerują na młodych roślinach. Mogą ścinać rośliny przy powierzchni gleby (np. zboża) lub wyjadać blaszkę liściową pomiędzy nerwami (rzepak ozimy). O ich aktywności świadczy także obecność śluzu na roślinach i glebie. Ślimaki są bardzo żarłoczne i ich żerowanie na plantacji prowadzi do placowego wypadania roślin — strat w obsadzie. Ich żerowanie w wyższych fazach rozwojowych nie prowadzi już zamierania roślin, ale znacznie je osłabia.
Metody niechemiczne w walce ze ślimakami
Ograniczanie presji ślimaków na rośliny rolnicze przy pomocy środków ochron roślin nie zawsze przynosi zadowalające rezultaty. Dlatego przed ich użyciem warto skorzystać z metod niechemicznych, do których należy zaliczyć:
- wałowanie pól
- właściwe gospodarowanie resztkami pożniwnymi oraz biomasą pozostałą z międzyplonów — duża rola zabiegów uprawowych, ale także nawozowych produktów mikrobiologicznych przyspieszających mineralizację (np. Convert SL)
- wykaszanie terenów przylegających bezpośrednio do pól i nieużytkowanych rolniczo
- ograniczanie obszarów o nadmiernym uwilgotnieniu gleby znajdujących się na powierzchni pola, przez właściwą meliorację
Chemiczne zwalczanie
W przypadku dużej presji ślimaków aplikacja moluskocydów jest koniecznością. Środki ochrony roślin z tej grupy są w formie GB — granulatu do bezpośredniego zastosowania. Aplikacja tej formy użytkowej jest dość utrudniona, ponieważ produkt powinien być rozrzucony równomiernie na powierzchni żerowania ślimaków. Do tego celu nie mogą być wykorzystywane rozsiewacze do nawozów, a rozrzucenie moluskocydów z reguły wykonuje się ręcznie lub przy pomocy dedykowanych aplikatorów.
Środki ochrony roślin przeznaczone do zwalczania ślimaków nagich mogą zawierać jedną z poniższych substancji czynnych:
- pirofosforan żelaza
- metaldehyd
- fosforan III żelaza
Moluskocydy zawierające metaldehyd, pirofosforan żelaza lub fosforan III żelaza znajdziesz tutaj: https://osadkowski.pl/srodki-ochrony-roslin/moluskocydy–c-001121.
Jak działają substancje czynne na ślimaki?
Wymienione związki wykorzystywane jako substancje czynne w moluskocydach można podzielić na dwie grupy. W skład pierwszej wchodzi pirofosforan żelaza i fosforan III żelaza. Ślimak po spożyciu środka ochrony roślin przestaje żerować i szuka naturalnego schronienia w glebie. Na skutek braku pobierania pokarmy ślimak ginie. Po zastosowaniu moluskocydu na powierzchni pola nie widać martwych osobników. Dlatego też weryfikując skuteczność działania zastosowanego środka ochrony roślin, należy obserwować rośliny — brak nowych uszkodzeń oraz śluzu to informacja, że zabieg spełnił swoje zadanie.
Metaldehyd działa na ślimaki w odmienny sposób, ponieważ powoduje nadmierne i niekontrolowane wydzielanie śluzu. Prowadzi ono do odwodnienia ślimaka i jego śmierci. Ślimaki po zjedzeniu granuli nie przemieszczają się i pozostają na powierzchni gleby. Dlatego też łatwo ocenić skuteczność działania moluskocydu.
Ślimaki nagie – niszczyciele młodych roślin
Ślimaki nagie to polifagiczne szkodniki żerujące na młodych roślinach szczególnie jesienią, mogące spowodować znaczne straty w obsadzie zbóż ozimych i rzepaku. Ich zwalczanie wymaga kombinacji metod niechemicznych (wałowanie, zarządzanie resztkami pożniwnymi) i chemicznych (moluskocydy na bazie żelaza lub metaldehytu).